ADD versus ADHD bij volwassenen: het verschil dat ertoe doet
ADD is geen aparte diagnose meer — het is ADHD-overwegend onoplettend type. Maar het verschil tussen "druk en impulsief" en "stil en afwezig" is in de praktijk groot.
Wat je vaak ziet bij het stille type
Geen druk gedrag, wel: dagdromerij, taken half afmaken, lijstjes maken die niet werken, gevoel "altijd achter" te lopen, perfectionisme als coping. Vaak gediagnosticeerd als angst of depressie.
Drie ergotherapeutische aandachten
(1) Externe structuren (geen interne lijstjes maar zichtbare omgevingen), (2) overzicht in plaats van detail, (3) energie-bewustzijn (deze cliënten zijn vaak hyper-vermoeibaar zonder het te beseffen).
Wat niet werkt
"Gewoon discipline opbouwen" — dat is precies wat de cliënt al jaren probeert en waarvan het falen zelfbeeld verder afbreekt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen ADD en ADHD?
ADD is een verouderde term. In de DSM-5 bestaat ADD niet meer als aparte diagnose: wat vroeger "ADD" heette, valt nu onder ADHD, namelijk het overwegend onoplettende beeld. Het gaat dan om aandacht- en concentratieproblemen zonder opvallende hyperactiviteit of impulsiviteit. ADHD is dus de overkoepelende diagnose; "ADD" beschrijft informeel het stille, onoplettende beeld daarvan.
Bestaat ADD nog als officiële diagnose?
Nee. Sinds de DSM-5 bestaat ADD niet meer als zelfstandige diagnose. De DSM-5 spreekt niet meer van subtypes maar van drie "beelden" van ADHD: overwegend onoplettend, overwegend hyperactief-impulsief en gecombineerd. Het overwegend onoplettende beeld komt het dichtst bij wat mensen vroeger ADD noemden. De term ADD wordt in de praktijk nog wel gebruikt, maar is dus officieel achterhaald.
Waarom wordt het onoplettende type (ADD) bij volwassenen vaak laat herkend?
Bij het overwegend onoplettende beeld ontbreekt opvallend druk of impulsief gedrag, waardoor de klachten minder snel opvallen. Mensen worden daardoor relatief vaak eerst behandeld voor angst of depressie, terwijl er onderliggend ADHD speelt. Dit speelt naar verhouding vaker bij vrouwen, deels doordat symptomen zich bij hen vaker internaliserend uiten (zoals piekeren, dagdromen of perfectionisme).
Kun je op volwassen leeftijd nog de diagnose ADHD krijgen?
Ja, ADHD kan ook bij volwassenen worden vastgesteld. Een voorwaarde uit de DSM-5 is wel dat verschillende symptomen al voor het 12e jaar aanwezig waren en dat ze in meerdere situaties (zoals werk en thuis) voor problemen zorgen. De diagnose wordt gesteld door een bevoegd professional; dit artikel is informatief en vervangt geen diagnostisch onderzoek.